Wakacje składkowe ZUS to nowa ulga, która wchodzi w życie od 1 listopada 2024 roku i ma na celu zmniejszenie obciążeń finansowych najmniejszych przedsiębiorców. Dzięki temu rozwiązaniu mikroprzedsiębiorcy mogą ubiegać się o zwolnienie z opłacania wybranych składek na ubezpieczenia społeczne za jeden wybrany miesiąc w roku kalendarzowym. Ulga jest adresowana przede wszystkim do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, w tym samozatrudnionych oraz płatników zatrudniających nie więcej niż 10 ubezpieczonych. W niniejszym artykule wyjaśniamy, na czym dokładnie polega to rozwiązanie, kto może z niego skorzystać, jakie warunki należy spełnić oraz jak krok po kroku złożyć wniosek RWS za pośrednictwem PUE ZUS.
Wakacje składkowe ZUS to instrument wsparcia dla mikroprzedsiębiorców, który pozwala na jednorazowe w roku zwolnienie z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy. Ulga obowiązuje od 1 listopada 2024 roku i dotyczy składek należnych za miesiące kalendarzowe przypadające po tej dacie. Przedsiębiorca, który spełni warunki, może przez jeden miesiąc nie płacić składek społecznych, co stanowi istotną oszczędność dla budżetu firmy. Należy jednak pamiętać, że zwolnienie nie obejmuje składki zdrowotnej, która nie podlega zwolnieniu z tej składki i musi być opłacona w pełnej wysokości.
Ulga została wprowadzona ustawą z dnia 9 maja 2024 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw. Jej celem jest odciążenie najmniejszych firm w trudnym okresie prowadzenia działalności gospodarczej. Ze zwolnienia mogą skorzystać zarówno osoby samozatrudnione, jak i przedsiębiorcy zatrudniający pracowników lub zleceniobiorców, pod warunkiem że łączna liczba zgłoszonych do ubezpieczeń nie przekracza 10 osób (wliczając samego przedsiębiorcę).
Kto może skorzystać z wakacji składkowych ZUS
Ze zwolnienia mogą skorzystać następujące podmioty:
- osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą wpisane do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG),
- osoby samozatrudnione (jednoosobowa działalność gospodarcza),
- płatnicy składek zgłaszający do ubezpieczeń społecznych maksymalnie 10 ubezpieczonych (łącznie z przedsiębiorcą),
- przedsiębiorcy zatrudniający pracowników lub zleceniobiorców w ramach stosunku pracy lub umów cywilnoprawnych,
- komornicy sądowi wykonujący działalność gospodarczą.
Ważne jest, że ulga przysługuje wyłącznie mikroprzedsiębiorcom w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców, czyli podmiotom, które w co najmniej jednym roku z dwóch ostatnich lat obrotowych zatrudniały średniorocznie mniej niż 10 pracowników oraz osiągały roczny obrót netto nieprzekraczający 2 milionów euro (lub sumy aktywów nieprzekraczającej 2 milionów euro). Ulga nie dotyczy natomiast osób wykonujących działalność na podstawie umów agencyjnych, umów zlecenia lub innych umów cywilnoprawnych, jeżeli nie prowadzą one jednocześnie działalności gospodarczej.
Jakie warunki trzeba spełnić, aby otrzymać ulgę
Aby skorzystać ze zwolnienia z opłacania składek ZUS, przedsiębiorca musi spełnić kilka kluczowych warunków. Przede wszystkim w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku musi podlegać ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Oznacza to, że w miesiącu przed złożeniem wniosku składki muszą być opłacane (lub podlegać obowiązkowi opłacania) – nie dotyczy to jednak sytuacji, gdy przedsiębiorca ma zawieszoną działalność.
Kolejnym warunkiem jest limit zatrudnienia. Płatnik może zgłaszać do ubezpieczeń społecznych nie więcej niż 10 ubezpieczonych w miesiącu, za który chce skorzystać z ulgi. Do limitu wlicza się samego przedsiębiorcę oraz wszystkie inne osoby zgłoszone do ubezpieczeń z tytułu wykonywania pracy na jego rzecz – zarówno pracowników etatowych, jak i zleceniobiorców. Nie wlicza się natomiast osób przebywających na urlopach wychowawczych lub bezpłatnych, o ile nie podlegają z tego tytułu ubezpieczeniom.
Ponadto zwolnienie stanowi pomoc de minimis, więc przedsiębiorca musi posiadać dostępny limit tej pomocy. Oznacza to, że łączna wartość pomocy de minimis, jaką przedsiębiorca otrzymał w bieżącym roku oraz w dwóch poprzedzających latach podatkowych, nie może przekroczyć równowartości 200 000 euro (lub 100 000 euro w przypadku przedsiębiorcy prowadzącego działalność w sektorze transportu drogowego).
Warunki w skrócie:
- prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej wpisanej do CEIDG,
- zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku,
- limit 10 ubezpieczonych (łącznie z przedsiębiorcą),
- dysponowanie wolnym limitem pomocy de minimis,
- złożenie wniosku w terminie (w miesiącu poprzedzającym miesiąc objęty ulgą).
Jakie składki obejmuje zwolnienie, a jakie trzeba nadal opłacać
Zwolnienie z opłacania składek w ramach wakacji składkowych ZUS obejmuje następujące składki:
- składkę emerytalną,
- składkę rentową,
- składkę wypadkową,
- składkę na Fundusz Pracy,
- składkę na Fundusz Solidarnościowy.
Natomiast składka zdrowotna nie podlega zwolnieniu z tej składki i musi być opłacona w pełnej wysokości za dany miesiąc. Oznacza to, że przedsiębiorca, który skorzysta z ulgi, będzie zobowiązany do uiszczenia wyłącznie składki na ubezpieczenie zdrowotne, obliczonej na zasadach ogólnych. W praktyce oszczędność stanowią składki społeczne, które stanowią znaczną część miesięcznych obciążeń ZUS.
Poniższa tabela porównuje składki objęte zwolnieniem i te, które pozostają obowiązkowe:
| Składki objęte zwolnieniem | Składki nieobjęte zwolnieniem |
|---|---|
| Emerytalna | Zdrowotna |
| Rentowa | – |
| Wypadkowa | – |
| Fundusz Pracy | – |
| Fundusz Solidarnościowy | – |
Warto podkreślić, że zwolnienie nie zwalnia przedsiębiorcy z obowiązku comiesięcznego składania deklaracji ZUS RCA, nawet jeśli składki są objęte ulgą. Należy zatem pamiętać o terminowym przesyłaniu dokumentów.
Ile razy w roku można skorzystać z wakacji składkowych
Z ulgi można skorzystać raz w roku kalendarzowym, za jeden wybrany miesiąc. Oznacza to, że przedsiębiorca ma prawo do zwolnienia z opłacania składek społecznych tylko za jeden miesiąc w danym roku, ale może wybrać dowolny miesiąc, pod warunkiem że złoży wniosek w odpowiednim terminie. W praktyce warto zaplanować miesiąc zwolnienia w okresie, gdy płynność finansowa firmy jest szczególnie napięta, na przykład w miesiącach o niższych przychodach lub w okresie przedświątecznym, gdy rosną wydatki.
Jeżeli przedsiębiorca nie skorzysta z ulgi w danym roku, nie ma możliwości przeniesienia jej na rok następny. Ulga przysługuje od listopada 2024 roku, więc w roku 2024 można skorzystać z niej tylko za jeden miesiąc (np. grudzień), a w roku 2025 – ponownie za jeden wybrany miesiąc. Należy pamiętać, że wniosek o zwolnienie za dany miesiąc trzeba złożyć w miesiącu poprzedzającym, co wymaga wcześniejszego zaplanowania.
Wakacje składkowe ZUS a pomoc de minimis
Zwolnienie ze składek w ramach wakacji składkowych ZUS jest uznawane za pomoc de minimis. Oznacza to, że przedsiębiorca korzystający z ulgi musi posiadać dostępny limit pomocy de minimis, który jest określony w przepisach prawa unijnego. Łączna wartość pomocy de minimis, jaką przedsiębiorca otrzymał w bieżącym roku oraz w dwóch poprzedzających latach podatkowych, nie może przekroczyć równowartości 200 000 euro (lub 100 000 euro w przypadku przedsiębiorcy prowadzącego działalność w sektorze transportu drogowego).
Przedsiębiorca, który składa wniosek RWS, musi złożyć oświadczenie o otrzymanej pomocy de minimis. Warto wcześniej sprawdzić, czy limit nie został już wyczerpany, aby uniknąć odmowy przyznania ulgi. Pomoc de minimis może być udzielana w różnych formach, np. dotacji, ulg podatkowych, gwarancji czy preferencyjnych pożyczek. Dlatego przed złożeniem wnioski warto przeanalizować wszystkie formy pomocy, z której przedsiębiorca korzystał w ostatnich latach.
Jak złożyć wniosek RWS przez PUE ZUS krok po kroku
Wniosek o wakacje składkowe ZUS składa się wyłącznie elektronicznie za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych ZUS (PUE ZUS). Formularz nosi oznaczenie RWS (wniosek o zwolnienie z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy). Oto krok po kroku, jak to zrobić:
- Zaloguj się do PUE ZUS – użyj swojego profilu zaufanego, e-dowodu lub certyfikatu kwalifikowanego.
- Wybierz opcję „Złóż wniosek” – w menu głównym znajdziesz kategorię „Dokumenty i komunikaty”, a następnie „Złóż wniosek”.
- Wyszukaj formularz RWS – w polu wyszukiwania wpisz „RWS” lub „wakacje składkowe”. System wyświetli odpowiedni formularz.
- Wypełnij formularz – podaj dane identyfikacyjne płatnika składek, numer NIP, REGON, adres siedziby, a także miesiąc, za który chcesz skorzystać ze zwolnienia. Wskaż również, że spełniasz warunki dotyczące limitu zatrudnienia i pomocy de minimis.
- Dołącz oświadczenie o pomocy de minimis – w formularzu znajduje się odpowiednie pole do złożenia oświadczenia o otrzymanej pomocy de minimis. Możesz również załączyć zaświadczenie o pomocy de minimis, jeśli posiadasz.
- Sprawdź i podpisz wniosek – przed wysyłką sprawdź poprawność wszystkich danych. Podpisz wniosek profilem zaufanym, e-dowodem lub certyfikatem kwalifikowanym.
- Wyślij wniosek – po podpisaniu kliknij „Wyślij dokument”. System potwierdzi przyjęcie wniosku.
Po złożeniu wniosku ZUS ma 30 dni na wydanie decyzji w sprawie zwolnienia. W przypadku pozytywnego rozpatrzenia, przedsiębiorca zostanie zwolniony z obowiązku zapłaty składek społecznych za wybrany miesiąc. W razie odmowy ZUS wydaje decyzję, od której przysługuje odwołanie do sądu.
Kiedy złożyć wniosek o wakacje składkowe ZUS
Termin złożenia wniosku jest kluczowy dla skorzystania z ulgi. Wniosek RWS należy złożyć w miesiącu poprzedzającym miesiąc, za który przedsiębiorca chce uzyskać zwolnienie. Oznacza to, że aby skorzystać z wakacji składkowych za konkretny miesiąc, wniosek trzeba złożyć w miesiącu wcześniejszym. Przykładowo, jeśli przedsiębiorca chce uzyskać zwolnienie za grudzień 2024 roku, wniosek musi złożyć w listopadzie 2024 roku.
Ważne jest, aby nie przegapić tego terminu, ponieważ złożenie wniosku po terminie skutkuje odrzuceniem wniosku. ZUS nie ma możliwości przyjęcia wniosku złożonego z opóźnieniem. Dlatego warto zaplanować miesiąc zwolnienia z wyprzedzeniem i oznaczyć w kalendarzu datę graniczną.
Poniższa tabela przedstawia przykładowe terminy dla wybranych miesięcy:
| Miesiąc objęty zwolnieniem | Termin złożenia wniosku (miesiąc poprzedzający) |
|---|---|
| Grudzień 2024 | Listopad 2024 |
| Styczeń 2025 | Grudzień 2024 |
| Luty 2025 | Styczeń 2025 |
| Marzec 2025 | Luty 2025 |
| Kwiecień 2025 | Marzec 2025 |
Przykład – jak wybrać miesiąc zwolnienia i dotrzymać terminu
Pan Maciej prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą od trzech lat. W październiku 2024 roku dowiedział się o wakacjach składkowych ZUS i postanowił uzyskać zwolnienie za grudzień 2024 roku, ponieważ spodziewa się wtedy zwiększonych wydatków związanych z okresem świątecznym. Aby to zrobić, musi złożyć wniosek RWS w listopadzie 2024 roku. Pan Maciej loguje się do PUE ZUS, wypełnia formularz, podaje NIP i dane firmy, wybiera grudzień jako miesiąc zwolnienia oraz składa oświadczenie o pomocy de minimis – w jego przypadku limit nie został jeszcze wykorzystany. Wniosek składa 15 listopada 2024 roku. Po kilku tygodniach ZUS wydaje decyzję pozytywną. Dzięki temu pan Maciej w grudniu nie płaci składek społecznych (ok. 900 zł przy preferencyjnych składkach), a jedynie składkę zdrowotną. Oszczędność wynosi około 900 zł, co stanowi dla niego istotne wsparcie finansowe w okresie wzmożonych wydatków.
Najczęstsze pytania i błędy przy korzystaniu z ulgi
Czy składka zdrowotna podlega uldze?
Nie podlega zwolnieniu z tej składki. Składka zdrowotna nie jest objęta zwolnieniem i musi być opłacona w pełnej wysokości. Ulga dotyczy wyłącznie składek społecznych (emerytalna, rentowa, wypadkowa) oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy.
Czy z ulgi można korzystać częściej niż raz w roku?
Nie. Ulga przysługuje tylko raz w roku kalendarzowym, za jeden wybrany miesiąc. Nie ma możliwości skorzystania z niej za dwa oddzielne miesiące w tym samym roku.
Kto jest liczony do limitu 10 ubezpieczonych?
Do limitu 10 ubezpieczonych wlicza się samego przedsiębiorcę oraz wszystkie osoby zgłoszone do ubezpieczeń społecznych w miesiącu, za który składany jest wniosek, w tym pracowników etatowych i zleceniobiorców. Nie wlicza się osób, które nie podlegają ubezpieczeniom społecznym (np. osoby na urlopie wychowawczym bez składki).
Jak sprawdzić limit pomocy de minimis?
Przedsiębiorca może sprawdzić stan wykorzystania limitu pomocy de minimis na stronie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) w rejestrze pomocy publicznej. Można również zwrócić się do organu udzielającego pomocy o zaświadczenie.
Czy wniosek można złożyć papierowo?
Nie. Wniosek RWS można złożyć wyłącznie elektronicznie przez platformę PUE ZUS. Nie ma możliwości złożenia wniosku w formie papierowej w placówce ZUS.
Co zrobić, jeśli ZUS odmówi przyznania ulgi?
W przypadku odmowy ZUS wydaje decyzję administracyjną, od której przedsiębiorca ma prawo odwołać się do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Odwołanie należy złożyć w terminie 30 dni od doręczenia decyzji.
Czy ulga dotyczy również składek za osoby współpracujące?
Tak, zwolnienie obejmuje składki społeczne za wszystkie osoby zgłoszone do ubezpieczeń z tytułu współpracy przy prowadzeniu działalności, pod warunkiem że mieszczą się w limicie 10 ubezpieczonych.
Podsumowując, wakacje składkowe ZUS to realna pomoc dla mikroprzedsiębiorców, która może przynieść oszczędność kilkuset lub nawet tysiąca złotych w skali roku. Kluczowe jest jednak spełnienie warunków, w tym limitu zatrudnienia i limitu pomocy de minimis, oraz złożenie wniosku w odpowiednim terminie. Dzięki prostemu procesowi przez PUE ZUS każdy uprawniony przedsiębiorca może w łatwy sposób złożyć wniosek RWS i odciążyć swój budżet w wybranym miesiącu.
